Allegorizing the Immaculate Conception: a cycle of Lima tiles and a Cusco sermon

Authors

DOI:

https://doi.org/10.17230/co-herencia.18.35.5

Keywords:

Allegorization, chapel of the Immaculate Conception, Espinosa Medrano, classical tradition, Vasco de Contreras y Valverde

Abstract

This article aims to show that the classical training received at the Seminary of San Antonio Abad in sixteenth-century viceregal Cusco was decisive in the allegorization processes that are at the foundation of the intellectual project of the azulejo cycle in the Chapel of the Immaculate Conception of the Cathedral of Lima, conceived by Vasco de Contreras y Valverde, and of the panegyric to the Immaculate Conception written by Espinosa Medrano in 1670. Espinosa Medrano’s allegorizing is a particularly American reception of the Classical tradition.

Author Biography

  • Patricia Zalamea Fajardo, Universidad de los Andes

    Decana de la Facultad de Artes y Humanidades desde el 2015, dirige también el Ciclo Básico Uniandino de la Universidad de los Andes. Profesora Asociada del Departamento de Historia del Arte, con especialidad en estudios sobre el Renacimiento global e investigaciones sobre el arte colombiano en un contexto mundial. Interesada en una docencia interdisciplinaria en las humanidades y campos afines, con un enfoque que privilegia la comprensión histórica de las diversas expresiones culturales y artísticas. Comprometida con el desarrollo de campos como el patrimonio cultural colombiano y la construcción de archivos y fondos digitales, así como con su fortalecimiento mediante vínculos y convenios académicos internacionales. Se doctoró en historia del arte en Rutgers University (Nueva Jersey, Estados Unidos) en el 2007 con una tesis sobre el arte del Renacimiento francés titulada “Subject to Diana: Picturing Desire in French Renaissance Courtly Aesthetics”. También obtuvo una maestría en historia del arte de Rutgers University con una tesis titulada “Grotesque Sculpture: The Modern Invention of an Aesthetic Category”. En 1998 obtuvo un grado magna cum laude en historia del arte de la John Cabot University (Roma, Italia).

References

Alva y Astorga, P. de. (1660). Sol Veritatis, cum trituratione, et Ventilabro Seraphico, pro Sacratissimae Maria Immaculata Conceptione. Petri de Alva & Astorga, Ordinis Minorum Patris; Santae, ac Supremae Inquisitionis Qualificatoris; Lectoris iubulati, patria Carvajalensis,

Provinciae Duodecim Apostolorum in Regno Peruano & Conventus Limensis Filli, & in romana Curia quondàm Procuratoris Generalis, &c. Impresso Matriti ex Typographia Pauli de Val, Anno M. DC. LX.

Alva y Astorga, de P. de. (1663). Militia Immaculatae Conceptionis Virginis Mariae, contra malitiam originalis infectionis peccati. Compilata ac disposita A.R.A.F. Petro de Alva et Astorga, Ordinis Minorum Regularis observantiae S.N Francisci, Lectore Iubulato, Santae, ac Supremae Inquisitionis Qualificatore sui Ordinis Patre perpetuo, in Romana Curia quondam Procuratore Generali, Patria Carbajalensu, & Provinciae Limensis duodecim Apostolorum de Lima in Regno Peruano filio. Cum permissu superiorum In Typographia Immaculatae Conceptionis Lovanij, sub signo Gratiae, Anno 1663.

Alva y Astorga, de P. de. (1664). Monumenta antiqua Immaculatæ Conceptionis Sacratissimæ Virginis Mariaæ. Digesta & in unum collecta studio & labore R.A. Fr. Petri de Alva & Astorga, Ordinis Minorum, olim Procuratoris Generalis in Curia Romana, & lectoris junilati & c. Tomus Secundus. Novissimus. Ex Typographia Immac. Conceptionis, sub signo Gratiae. M.DC.LXIV.

Contreras y Valverde, V. de. (1982 [1649]). Relación de la ciudad del Cuzco (Pról. y transcrip. de M. d.-C. Martín Rubio). Imprenta Amauta. Espinosa Medrano, J. de. (2011 ([1695]). La novena maravilla (L. J. Cisneros y J. A. Rodríguez Garrido, Eds.). Fondo Editorial del Congreso del Perú y Fondo Editorial del Banco de Crédito del Perú.

Natalis Comitis. (1568). Mythologiae sive explicationum fabulum. Venetiis. https://archive.org/details/image62A47MiscellaneaOpal

Acuña Fariña, C. (2011). naturae prodigium gratiae portentum: Pedro de Alva y Astorga y la serie de 54 pinturas sobre la vida de San Francisco del Museo Colonial de Santiago: Milenarismo y Visualidad en la cultura cusqueña del siglo xvii. Eadem Ultraque Europa, 7(12), 55-79. https://utraqueuropa.com.ar/index.php/eadem/article/view/98

Acuña Fariña, C. (2016). Del libro a la imagen: una aproximación a la iconografía de la Inmaculada Concepción a través del estudio de la

biblioteca del Convento de San Francisco en Santiago. Anales de Literatura Chilena, (26), 193-211. https://bit.ly/3o67XVF

Auerbach, E. (1984). Figura (R. Manheim, Trad.). En Scenes from the Drama of European Literature (Theory and History of Literature, Vol. 9) (pp. 11-78). University of Minnesota Press.

Cisneros, L. J. (2011). Sobre La novena maravilla. En L. J. Cisneros y J. A. Rodríguez Garrido (Eds.), La novena maravilla (pp. xi-xxv). Fondo Editorial del Congreso del Perú - Fondo Editorial del Banco de Crédito del Perú.

Guibovich Pérez, P. (1992). El testamento e inventario de bienes de Espinosa Medrano. Historica, 16(1), 1-31. https://revistas.pucp.edu.pe/index.php/historica/article/view/7928

Guibovich Pérez, P. (2000). Libros antiguos en la Universidad del Cuzco: la “Biblioteca de los Jesuitas”. Historica, 24(1), 171-181. https://bit.ly/3baIggv

Itier, C. (2010) Estudio preliminar. En El robo de Proserpina y sueño de Endimión. Auto sacramental en quechua. Instituto Francés de Estudios Andinos, Pontificia Universidad Católica del Perú.

Lozano Vásquez, A. y Zalamea, P. (2021). El ciclo de azulejos con motivos mitológicos en la antigua capilla de la Inmaculada Concepción de la Catedral de Lima. En L. Illescas, J. M. Monterroso, y F. Quiles (Eds.), Catedrales Ecclesia Cum Aedificanda Est. Mundo Iberoamericano Siglos XVII- XVIII (pp. 743-772). Enredars Publicaciones.

Moore, Ch. B. (2000). El arte de predicar de Juan Espinosa Medrano en La novena maravilla. Pontificia Universidad Católica del Perú.

Mujica Pinilla, R. (Ed.). (2003). El arte y los sermones. En El barroco peruano (Vol. 1, pp. 219-313). Banco de Crédito del Perú.

Myers-Bennett Roberts, D. (2018). Francis in the Sky. Anales del Instituto de Investigaciones Estéticas, 1(113), 199-215. https://doi.org/10.22201/iie.18703062e.2018.113.2661

Sabena, J. (2015). Alegoría: su pertinencia en la predicación y uso en La novena maravilla. Anales de Literatura Hispanoamericana, 44, 355-379. https://doi.org/10.5209/rev_ALHI.2015.v44.51519

San Cristóbal Sebastián, A. (1982). El retablo de la Concepción en la Catedral de Lima. Historia y Cultura, (15), 91-108.

San Cristóbal Sebastián, A. (1996). La Catedral de Lima: Estudios y documentos. Museo de Arte Religioso de la Catedral de Lima.

San Cristóbal Sebastián, A. (2011). Arquitectura virreinal religiosa de Lima. Universidad Católica Sedes Sapientiae.

Saranyana J. I. y Zaballa, A. de. (1995). Joaquín de Fiore y América. Eunate.

Stastny, F. (1999). Temas clásicos en el arte colonial hispanoamericano. En T. Hampe Martínez (Ed.), La tradición clásica en el Perú virreinal (pp. 223-247). Fondo Editorial Universidad Nacional Mayor de San Marcos.

Ventura Teixeira, C. (2019). A palimpsest of ornaments: the art of Azulejo as a hybrid language. Renaissance Studies, 34(4), 593-623. https://doi.org/10.1111/rest.12591

Downloads

Published

2021-12-15

How to Cite

Lozano Vásquez, A., & Zalamea Fajardo, P. (2021). Allegorizing the Immaculate Conception: a cycle of Lima tiles and a Cusco sermon. Co-herencia, 18(35), 101-132. https://doi.org/10.17230/co-herencia.18.35.5